Kalendarium AK

  • 5 maja 1939 roku, minister spraw zagranicznych RP Józef Beck wygłosił w Sejmie słynne przemówienie, w którym odrzucił żądania niemieckie i powiedział m.in.:

    „Pokój jest rzeczą cenną i pożądaną. Nasza generacja, skrwawiona w wojnach, na pewno na pokój zasługuje. Ale pokój, jak prawie wszystkie sprawy tego świata ma swoją cenę, wysoką, ale wymierną. My w Polsce nie znamy pojęcia pokoju za wszelką cenę. Jest tylko jedna rzecz w życiu ludzi, narodów i państw, która jest bezcenną. Tą rzeczą jest honor”.

    Expose Józefa Becka - odpowiedź na żądania Hitlera
    1939-05-05

  • W nocy z 20 na 21 września 1939 r. gen. bryg. Michał Tokarzewski-Karaszewicz przedostaje się do walczącej Warszawy, gdzie nawiązuje kontakt z Prezydentem Stefanem Starzyńskim, Komisarzem Cywilnym przy Dowództwie Obrony Narodowej.

    Przybycie gen. Michała Tokarzewskiego-Karaszewicza do walczącej Warszawy
    1939-09-20

  • 27 września 1939 r. gen. dyw. J. Rómmel przekazał gen. bryg. Michałowi Tokarzewskiemu-Karaszewiczowi posiadane z nadania Naczelnego Wodza kompetencje wraz z zadaniem tworzenia ruchu oporu:

    „Dane mi przez Naczelnego Wodza w porozumieniu z Rządem pełnomocnictwo dowodzenia w wojnie z najazdem na całym obszarze Państwa, przekazuję gen. bryg. Michałowi Tadeuszowi Tokarzewskiemu-Karaszewiczowi z zadaniem prowadzenia dalszej walki o utrzymanie niepodległości i całości granic – J. Rómmel, gen. dyw.”

    Tym samym powołana zostaje Służba Zwycięstwu Polski z gen. Michałem Tokarzewskim-Karaszewiczem na czele.

    Powołanie Służby Zwycięstwu Polski
    1939-09-27

  • 30 września 1939 r. Prezydent RP Władysław Raczkiewicz mianuje nowym premierem gen. Władysława Sikorskiego.

    Władysław Sikorski mianowany premierem RP
    1939-09-30

  • 7 listopada 1939 r. Prezydent RP Władysław Raczkiewicz mianuje gen. Władysława Sikorskiego Naczelnym Wodzem i Generalnym Inspektorem Sił Zbrojnych.

    Gen. Sikorski mianowany Naczelnym Wodzem i Generalnym Inspektorem Sił Zbrojnych
    1939-11-07

  • W Warszawie powstaje Tajna Armia Polska. Liczyła ok. 300 członków, wywodzących się głównie ze środowiska studentów Szkoły Głównej Handlowej. Założona przez Jana Włodarkiewicza, przy współpracy m.in. z Witoldem Pileckim, grupowała głównie wojskowych oraz działaczy społecznych związanych z chrześcijaństwem.

    Powstanie Tajnej Armii Polskiej
    1939-11-09

  • Opierając się na strukturach Służby Zwycięstwu Polski Naczelny Wódz, gen. Władysław Sikorski powołuje do życia Związek Walki Zbrojnej na jego czele zostaje postawiony gen. Kazimierz Sosnkowski.

    Przemianowanie Służby Zwycięstwu Polski w Związek Walki Zbrojnej
    1939-11-13

  • 13 marca 1940 r. płk. Leopold Okulicki ps. „Miller” (Komendant Okręgu Łódzkiego ZWZ) w miejscowości Gałki spotyka się z mjr. Henrykiem Dobrzańskim „Hubalem” i przedstawia mu rozkaz demobilizacyjny jego Oddziału bądź stanowczego ograniczenia jego liczebności. W wyniku tego rozkazu Oddział Wydzielony WP opuszcza znacząca część oficerów i żołnierzy.

    Spotkanie płk. Okulickiego z mjr. Dobrzańskim
    1940-03-13

  • Rozkazem komendanta ZWZ płk. Stefana Roweckiego „Grota” powstaje Odwet, sabotażowo – dywersyjna organizacja wojskowa Związku Walki Zbrojnej, mająca w przyszłości stanowić trzon bojowy organizacji. Jego komendantem mianowano mjr. Franciszka Niepokólczyckiego ps. „Teodor”.

    Powołanie Odwetu, organizacji wojskowej ZWZ
    1940-04-20

  • Heinrich Himmler wydaje rozkaz utworzenia obozu koncentracyjnego w Auschwitz. Obóz początkowo przeznaczony był dla Polaków, jednak z czasem zaczęto tam zwozić również ludzi innych narodowości. Od 1942 r. głównie Żydów. Był to największy obóz koncentracyjny i ośrodek zagłady, w którym zamordowano wg różnych szacunków ok. 2 milionów ludzi różnej narodowości głównie Żydów, Polaków i Rosjan.

    Utworzenie obozu koncentracyjnego w Auschwitz
    1940-04-24

  • 30 kwietnia 1940 r. nad ranem mjr Henryk Dobrzański „Hubal” zostaje zastrzelony przez Niemców.

    Śmierć mjr. Henryka Dobrzańskiego - Hubala
    1940-04-30

  • Aresztowanie przez Niemców Witolda Pileckiego.

    Śmierć mjr. Henryka Dobrzańskiego - Hubala
    1940-09-19

  • Wskutek akcji sabotażowej przeprowadzonej w Poznaniu przez członków Stronnictwa Narodowego zniszczony został transport niemieckich mundurów wojskowych.

    Zniszczenie transportu niemieckich mundurów wojskowych
    1941-05-27

  • 9 stycznia 1942 r. na Morzu Śródziemnym zatonął statek na pokładzie, którego znajdował się Jerzy Różycki, polski matematyk i kryptolog, który wybitnie przyczynił się do rozpracowania enigmy m. in. poprzez współwykonawstwo jej repliki, co pozwoliło na złamanie niemieckich szyfrów i wg aktualnych wyliczeń przyśpieszyło zakończenie II wojny światowej nawet o 2 – 3 lata.

    Śmierć Jerzego Różyckiego, matematyka i kryptologa
    1942-01-09

  • Genezy przekształcenia ZWZ w AK należy szukać w uznaniu ZWZ za część Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. 3 września 1941 r. Naczelny Wódz w depeszy, skierowanej równocześnie do Komendanta Głównego ZWZ i do Delegata Rządu RP na Kraj, stwierdził, iż Organizację Wojskową w Kraju uważa za główną część dowodzonych przez siebie Sił Zbrojnych. Bezpośrednią konsekwencją tej depeszy było używanie przez gen. Roweckiego od października 1941 r. nazwy „Siły Zbrojne w Kraju”.

    Podstawowym dokumentem przemianowanie jest tzw. projekt rozkazu, skierowany przez gen. Sikorskiego do gen. Roweckiego, o zmianie nazwy ZWZ na Armię Krajową, podpisany przez Naczelnego Wodza, który został jako rozkaz przesłany do kraju drogą radiową 14 lutego 1942 r. Dokument ten nawiązywał do rozkazu Naczelnego Wodza L.2926 z 3 września 1941 r.; nie zachował się on jednak, ponieważ nie został przekazany z Oddziału VI Sztabu Głównego do archiwum Studium Polski Podziemnej.

    Przemianowanie Związku Walki Zbrojnej w Armię Krajową
    1942-02-14

  • 26 czerwca 1942 r. ginie – wracając z nalotu na Bremę – ppłk Stanisław Skarżyński, pilot polskiego 305. dywizjonu bombowego. Do legendy przeszedł jego przelot samolotem RWD-5bis przez Atlantyk w 1933 r., którego dokonał nie w lotniczym kombinezonie, ale w… garniturze. Po kampanii wrześniowej przedostał się na Zachód, by organizować polskie lotnictwo we Francji, a następnie w Wielkiej Brytanii.

    Śmierć pilota ppłk. Stanisława Skarżyńskiego
    1942-06-26

  • W nocy z 31 grudnia na 1 stycznia 1943 roku na Zamojszczyźnie, gdzie Niemcy przeprowadzali brutalne wysiedlanie ludności polskiej, by zaludnić tę ziemię kolonistami niemieckimi wystąpienie oddziałów leśnych AK rozwinęło się w długotrwałą walkę w lasach Zamościa i Krasnobrodu. Trwała ona do połowy lutego 1943 roku. Ze strony niemieckiej brały w niej udział bataliony policji i wojska, oddziały pancerne i lotnictwo. W lutym 1943 roku akcja kolonizacyjna na Zamojszczyźnie została przez Niemców przerwana.

    Pierwsze wystąpienie bojowe oddziałów AK
    1942-12-31

  • W celu koordynowania działalności sabotażowo-dywersyjnej i partyzanckiej, powołano Kierownictwo Dywersji (tzw. Kedyw) KG AK. Na jego czele stanął płk Emil Fieldorf ps. „Nil”.

    Powołanie Kierownictwa Dywersji (Kedywu) KG AK
    1943-01-22

  • 26 marca 1943 r. Grupy Szturmowe Szarych Szeregów (pod kryptonimem „Meksyk II”) przeprowadzają „Akcję pod Arsenałem” (nazwa od miejsca Arsenał Królewski w Warszawie, skrzyżowanie ulic: Bielańskiej i Długiej). W wyniku akcji oswobodzono aresztowanych dwóch członków Szarych szeregów Henryka Ostrowskiego ps. „Heniek”, Komendanta Hufca Praga oraz Jana Bytnara ps. „Rudy”, a także kilkudziesięciu innych znajdujących się w transporcie więźniów. Akcja została okupiona własnymi stratami osobowymi.

    Akcja pod Arsenałem - odbicie Jana Bytnara
    1943-03-26

  • 19 kwietnia 1943 r. wybucha powstanie w getcie warszawskim. Jego celem nie jest militarny sukces ale walka o godną śmierć. Powstanie zapoczątkowała grupa kilkuset ludzi skupionych w Żydowskiej Organizacji Bojowej oraz w Żydowskim Związku Wojskowym, które były wspierane przez podziemie polskie.

    Wybuch powstania w getcie warszawskim
    1943-04-19

  • W nocy z 26 na 27 kwietnia 1943 r. Witold Pilecki wraz z Janem Redzejem i Edwardem Ciesielskim podejmuje udaną próbę ucieczki z obozu śmierci Auschwitz. Gdzie przebywał od września 1940 r. wskutek przeprowadzonej przez siebie akcji, by na terenie obozu tworzyć ruch oporu oraz zdobyć informacje o panujących tam warunkach i przekazać je światu. Misja ta została spełniona.

    Ucieczka Witolda Pileckiego z obozu Auschwitz
    1943-04-26

  • Najważniejszą osobą w strukturach niemieckiego aparatu terroru w okupowanej Polsce był generalny gubernator Hans Frank, a tuż za nim na liście zbrodniarzy figurowali wyżsi dowódcy SS i Policji w GG: najpierw SS-Obergruppenführer Friedrich Wilhelm Krüger, a następnie SS-Obergruppenführer Wilhelm Koppe. Na wszystkich trzech Armia Krajowa podjęła próby zamachów, i to w niesprzyjających warunkach, jakie panowały w Krakowie – stolicy Generalnego Gubernatorstwa, zamieszkanej przez licznych niemieckich wojskowych i cywilów. Przesłanki do wydania wyroku śmierci na Krügera nie budziły wątpliwości. Od jesieni 1939 roku zajmował on stanowisko wyższego dowódcy SS i Policji w GG, odpowiedzialnego za politykę terroru wobec Polaków i Żydów. Odpowiadał m.in. za aresztowanie profesorów krakowskich wyższych uczelni („Sonderaktion Krakau”) i szkół średnich („Zweite Sonderaktion”), przeprowadzenie wymierzonej w inteligencję „AB-Aktion”, kierowanie akcją wysiedleńczą na Zamojszczyźnie i eksterminacją Żydów.

    Za przygotowanie i przeprowadzenie zamachu na Krügera odpowiedzialna była sekcja krakowska „Kosy-30”, działająca pod kryptonimem „Kra w Gobelinie”. Dowodził nią por. Edward Madej „Felek”, uciekinier z oflagu w Woldenbergu. Mieli oni zaatakować samochód Krügera. Uderzenie zaplanowano początkowo na 6 kwietnia, ale akcja nie powiodła się, gdyż ani wtedy, ani przez kolejne dziesięć dni samochód Krügera się nie pojawił. Akcje przeniesiono na 20 kwietnia. W wyniku akcji Krüger został jedynie ranny, kontynuował jeszcze przez kilka miesięcy swoją zbrodniczą działalność na terenie GG. Jesienią 1943 roku został odwołany z zajmowanego stanowiska. Prawdopodobnie zginął pod koniec wojny, niemieckie źródła podają, że w maju 1945 roku popełnił samobójstwo.

    Nieudany zamach na Krügera w Krakowie
    1943-04-20

  • 16 maja 1943 roku Niemcy stłumili powstanie w getcie warszawskim. Walki wybuchły 19 kwietnia, kiedy przeciwko niemieckim oddziałom wkraczającym do getta zbrojnie wystąpiły Żydowska Organizacja Bojowa i Żydowski Związek Wojskowy. Przeciwko około 600 powstańcom Niemcy zaangażowali 5-tysięczne siły SS i policji, wspierane przez czołgi i artylerię. Walki prowadzono w oparciu o przygotowany wcześniej system bunkrów. Żydzi wspierani byli z zewnątrz przez oddziały Armii Krajowej. Niestety, nie mieli żadnych szans: 8 maja w bunkrze przy ul. Miłej zginął Mordechaj Anielewicz, a 16 maja gen. Jurgen Stroop mógł zameldować: „Żydowska dzielnica w Warszawie przestała istnieć”.

    Stłumienie Powstania w Getcie Warszawskim
    1943-05-16

  • W nocy z 19 na 20 maja 1943 r. Oddział „Motor-30” Kedywu Komendy Głównej Armii Krajowej na rozkaz dowódcy Kedywu płk. Augusta Emila Fieldorfa przeprowadza zwieńczoną sukcesem „Akcję w Celestynowie”. Akcja polegała na opanowaniu stacji kolejowej w Celestynowie, opanowaniu pociągu i odbiciu więźniów, którzy byli przewożeni tym transportem z lubelskiego Zamku do niemieckiego obozu koncentracyjnego w Auschwitz. W ramach przeprowadzonych działań ocalono 49 więźniów oraz zabito kilku gestapowców z obstawy. Po stronie własnej stracono dwóch żołnierzy.

    Opanowanie stacji kolejowej w Celestynowie
    1943-05-19

  • Armia Krajowa i cała Polska Podziemna poniosła stratę niepowetowaną: aresztowany został przez Niemców i uwięziony w Niemczech dowódca AK generał Stefan Rowecki.

    Aresztowanie przez Niemców generała Stefana Roweckiego
    1943-06-30

  • 4 lipca 1943 r. ma miejsce katastrofa lotnicza w Gibraltarze, w której ginie gen. Władysław Sikorski, Naczelny Wódz i Premier Rządu. Samolot upadł do wody w 16 sekund po starcie i po kilku minutach zatonął. Płytka w tym miejscu woda pozwoliła wyłowić ciało Generała. Katastrofę przeżył jedynie czeski pilot Eduard Prchal. Nigdy nie zdołano ustalić dokładnej liczby pasażerów, a wokół samej katastrofy pojawiło się wiele wątpliwości i przypuszczeń nie wykluczających zamachu.

    Katastrofa lotnicza w Gibraltarze, śmierć gen. Sikorskiego
    1943-07-04

  • 12 sierpnia 1943 r. Oddział „Motor-30” Kedywu Komendy Głównej Armii Krajowej na rozkaz dowódcy Kedywu płk. Augusta Emila Fieldorfa przeprowadza zwieńczoną sukcesem „Akcję Góral”. Polegała ona na przejęciu transportu finansowego o wartości 105 milionów złotych w centrum Warszawy, a podyktowana była potrzebą finansowania działalności AK w Kraju. Nigdzie w okupowanej Europie nie udało się przeprowadzić tak znaczącej akcji pozyskania pieniędzy.

    Akcja Góral - przejęcie 105 milionów złotych
    1943-08-12

  • 1 października 1943 r. oddział dywersji bojowej Kedywu Komendy Głównej AK Agat (od anty gestapo) przeprowadził z powodzeniem „Akcję Weffels”. Akcja polegała na fizycznej likwidacji kierownika zmiany oddziału kobiecego na Pawiaku (największe niemieckie więzienie w okupowanej Polsce położone w Warszawie przy ul. Pawiej – stąd nazwa) znanego z sadyzmu i zamiłowania do okrutnego traktowania więźniów.

     

    Likwidacja strażnika więzienia na Pawiaku
    1943-10-01

  • 27-29 października 1943 r. miała miejsce „Operacja Memel” była to niemiecka akcja wymierzona w polską partyzantkę. Miejscem przeprowadzenia operacji były lasy suchedniowskie. Działania niemieckie były kierowane przeciwko zgrupowaniu ppor. Jana Piwnika „Ponurego”. Akcja zakończyła się fiaskiem.

    Niemiecka akcja pn. Operacja Memel
    1943-10-27

  • 11 listopada 1943 r. w uznaniu wyjątkowych zasług Witold Pilecki zostaje awansowany na stopień rotmistrza.

    Awansowanie Witolda Pileckiego na stopień rotmistrza
    1943-11-11

  • 20 listopad 1943 r. gen. Tadeusz Komorowski „Bór” wydaje rozkaz nakazujący podjęcie przygotowań do akcji „Burza”. Przewidywał on ujawnianie się AK wobec wkraczającej Armii Czerwonej, wystąpienie wobec niej w roli gospodarza i wspólną walkę przeciwko Niemcom.

    Rozkaz nakazujący podjęcie przygotowań do akcji Burza
    1943-11-20

  • 4 stycznia 1944 r. Armia Czerwona walcząc z Niemcami przekracza przedwojenne granice Rzeczypospolitej Polskiej.

    Przekroczenie przez Armię Czerwoną przedwojennych granic RP
    1944-01-04

  • 1 lutego 1944 roku żołnierze oddziału dywersyjnego „Agat” dokonali zamachu na Franza Kutscherę, szefa SS i policji na okręg warszawski. Kutschera objął funkcję dowódcy SS i policji na okręg warszawski 25 września 1943 roku i szybko dał się poznać bezwzględny specjalista od masowego terroru. Złamać ducha Polaków próbował m.in. przez zwiększenie liczby egzekucji ulicznych. Może swoim terrorem chciał się wykazać przed przyszłym teściem – planował bowiem ślub z córką samego Himmlera.

    W odpowiedzi na narastający terror szef Kedywu KG AK gen. Emil Fieldorf „Nil” wydał na niego wyrok śmierci. Pierwsza próba przeprowadzenia akcji, 28 stycznia 1944 r., nie powiodła się, gdyż zamachowcy nie doczekali się jego przejazdu. Kolejną próbę podjęto już 1 lutego przy Alejach Ujazdowskich na odcinku między domem Kutschery a dowództwem SS. Kutschera- Kat Warszawy zginął z rąk żołnierzy Szarych Szeregów. Zginęło także czterech uczestników akcji: „Juno” i „Sokół”, otoczeni przez Niemców na moście Kierbedzia, skoczyli do Wisły, ginąc w jej nurtach, a „Lot” i „Cichy” zmarli od ran.

    W odwecie za zabicie Kutschery rozstrzelali 100 zakładników. Była to jedna z ostatnich publicznych egzekucji na ulicach stolicy przed wybuchem powstania – śmierć Kutschery udowodniła jego następcom i współpracownikom, że mogą ponieść konsekwencje polityki terroru wobec Polaków.

    Udany zamach na Franza Kutscherę
    1944-02-01

  • Wywiad Armii Krajowej ostatecznie zatwierdza listę około 100 nazwisk funkcjonariuszy Gestapo, Policji niemieckiej, SS przeznaczonych do likwidacji. Nazwa Akcji pochodzi od czaszek umieszczanych na mundurach SS.

    Ostateczne zatwierdzenie listy pn. Akcja Główki
    1944-02-20

  • „O co walczy naród polski” to tytuł Deklaracja Rady Jedności Narodowej z 15.03.1944 r., parlamentu Polskiego Państwa Podziemnego.

    Ten dokument programowy przewidywał odbudowę Rzeczypospolitej jako państwo demokracji parlamentarnej z silnym rządem, ze zdecentralizowaną administracją i apolityczną armią.

    Polityka zagraniczna wg. deklaracji powinna opierać się na sojuszu z Wlk. Brytanią, USA, Francją i Turcją, natomiast dobrosąsiedzkie stosunki ze Związkiem Sowieckim powinny być ułożone po uznaniu przedwojennych granic RP przez Sowietów. Deklaracja w kwestii granic wychodziła też krok dalej domagając się włączenia całych Prus Wschodnich. przesunięcia granicy polsko-niemieckiej na zachód, a także granicy polsko-czeskiej zgodnie z układem z 05.11.1918 r.

    Program gwarantował mniejszościom narodowym udział w życiu politycznym i niezależność kulturową oraz kład nacisk na zaktywizowanie polityki społecznej i odbudowę szkolnictwa. Proponowano przeprowadzenie reformy rolnej oraz pomoc państwową przy budowaniu zakładów przemysłowych, handlowych i rzemieślniczych a tym samym awans społeczno-ekonomiczny obywatela.

    Ogłoszenie Deklaracji Rady Jedności Narodowej
    1944-03-15

  • Komendant płk. Józef Spychalski (ur. 1898), pseud. Luty, cichociemny, zaangażowany od 1916 w organizacjach niepodległościowych, dowódca batalionu stołecznego w obronie Warszawy, żołnierz Armii Polskiej w ZSRR został zamordowany w obozie niemieckim w Sachsenhausen w 1944 roku. Aresztowania objęły też m.in. szefa I oddziału sztabu okręgu mjr. Stefana Sikorskiego ps. „Okoń”, inspektora inspektoratu Mielec mjr. Stefana Łuczyckiego ps. „Karp” i trwały do połowy 1944 r.

    Rozbicie sztabu Okręgu Kraków Armii Krajowej
    1944-03-24

  • W dniu 6 maja por. Adam Żuwała ps. „Gołąb” dowódca kompani „Marysia” po przetestowaniu sprzętu poprowadził swój oddział wraz z cichociemnymi do Krakowa. Pomiędzy Bieńczycami i Czyżynami natknęli się na granatowych policjantów z Czyżyn. Po poinformowaniu policjantów, że są specjalnym oddziałem Sipo, pewni swojego bezpieczeństwa poszli do gospodarstwa Józefa Bobera ps. „Karp” w Łęgu, gdzie wraz z pięcioma żołnierzami ochrony ulokowali cichociemnych z transportem broni. Komenda niemieckiej policji porządkowej poinformowana przez granatowego policjanta Dąbrowieckiego wysłała do Łęgu duży oddział żandarmerii. Oddział otoczył dom i go zaatakował. W wyniku zażartej obrony osaczonych, dysponujących dużą ilością broni, bohaterską śmiercią polegli: Cichociemni: ppor. Kamiński Bronisław ps. „Golf”, ppor. Lech Włodzimierz ps. „Powiślak”, ppor. Wątróbski Jerzy ps. „Jelito”, a także Żołnierze Armii Krajowej: Walczak Henryk ps. „Waligóra”, Szewczyk Zygmunt ps. „Tygrys”, Korol Leszek ps. „Krzyś”.

    Przebili się przez okrążenie Jerzy Niemczycki ps. „Janczar”, Edward Grzyb ps. „Sęp”, Zbigniew Dudzikowski ps. „Wyrwidąb”, Tadeusz Żuwała ps. „Rezuła” i wraz z przybyłym Adamem Żuwałą ps. „Gołąb” przeprawili się przez Wisłę do Płaszowa. Niemcy zabili jeszcze na miejscu 75 letnią Eleonorę Tynor i jej 13-letniego wnuka Kazimierza. W wyniku ran zmarła w szpitalu Anna Stachowicz. Strat własnych Niemcy nie podali, prawdopodobnie od strzałów „Rezuły” zginął SS Sturmscharfuhrer Hans Steinke.

    Walka w Łęgu Żołnierzy ``Żelbetu`` i Cichociemnych w obronie zrzutu
    1944-05-08

  • W zorganizowanej akcji odbicia aresztowanego Komendanta Okręgu AK Kraków płk. Józefa Spychalskiego „Lutego” w dniu 26 maja1944 r. uzbrojone zespoły dywersyjne Armii Krajowej obstawiły obszar ulic: Okopy, Lubicz i Mogilska, rejon przewidywanego przejazdu gestapowców. Patrole zespołu dywersyjnego inspektoratu rzeszowskiego AK w składach dwu i trzyosobowych patrolowały pobliskie ulice. W wyniku próby zatrzymania jednego z patroli, dwaj niemieccy policjanci zostali zastrzeleni.

    W dniu następnym w odwecie Niemcy zamordowali przywiezionych na ul. Botaniczną 40 więźniów i ogłosili na 18.00 godzinę policyjną z zapowiedzią strzelania bez ostrzeżenia do wszystkich napotkanych Polaków po tej godzinie.

    Płk. „Luty” został zamordowany w niewyjaśnionych do tej pory okolicznościach.

    Zamordowanie 40 Polaków przy ul. Botanicznej w Krakowie
    1944-05-27

  • Nieudany zamach na dowódcę SS i policji W. Koppego, przeprowadzony w Krakowie przez żołnierzy batalionu Parasol. Celem akcji było fizyczne wyeliminowanie Wyższego Dowódcy SS i Policji w GG Wilhelma Koppego, skazanego na śmierć wyrokiem Polski Podziemnej za popełniane zbrodnie na narodzie polskim i żydowskim. Akcja nie osiągnęła sukcesu. Samochód, którym przewożony był W. Koppe zdołał uciec, a sam zbrodniarz został ranny.

    Nieudany zamach na Koppego w Krakowie
    1944-07-11

  • Operacja przewiezienia zdobytych cześci rakiety V-2 z Polski do Anglii. W nocy z 25 na 26 lipca 1944 roku na polanie w Wał Rudzie koło Zabawy otoczonej przez miejscowych chłopów z oddziałów konspiracyjnych, wylądował aliancki samolot. Kilka godzin później maszyna dotarła z powrotem na Zachód. Tak w ręce aliantów trafiła tajemnica niemieckiej „cudownej broni”: rakieta V-2, zdobyta przez AK i przerzucona na Zachód dzięki polskiemu Podziemiu.

    Operacja Trzeci Most
    1944-07-25

  • O godzinie 17.00 oddziały Armii Krajowej pod dowództwem komendanta okręgu stołecznego, pułkownika Antoniego Chruściela (pseudonim „Monter”), zaatakowały Niemców jednocześnie w całym mieście. Nieprzyjaciel poniósł duże straty. Miasto zostało opanowane na dużej powierzchni, z wyjątkiem rejonów i punktów umocnionych i bronionych przez silne załogi niemieckie. Rozpoczęło się Powstanie Warszawskie.

    Wybuch Powstania Warszawskiego
    1944-08-01

  • W nocy z 1 na 2 sierpnia 1944 r. z rozkazu Heinricha Himmlera (działającego na wieść o wybuchu Powstania Warszawskiego 1 sierpnia 1944 r.) zamordowano gen. Stefana Roweckiego.

    Zamordowanie gen. Stefana Roweckiego
    1944-08-02

  • Na podstawie umowy kapitulacyjnej, podpisanej 2 października 1944 roku, działania bojowe przerwano. 20 tysięcy żołnierzy AK wraz z dowódcami poszło do niewoli.

    Podpisanie umowy kapitulicyjnej, koniec Powstania Warszawskiego
    1944-10-02

  • Żołnierze ! Od 1 września 1939 r. Naród Polski prowadzi ciężką i ofiarną walkę o jedyną Sprawę, dla której warto żyć i umierać: o swą wolność i wolność człowieka w niepodległym Państwie.

    Wyrazicielem i rzecznikiem Narodu i tej idei jest jedyny i legalny Rząd Polski w Londynie, który walczy bez przerwy i walczyć będzie nadal o nasze słuszne prawa.

    Polska, według rosyjskiej receptury, nie jest tą Polską, o którą bijemy się szósty rok z Niemcami, dla której popłynęło morze krwi polskiej i przecierpiano ogrom męki i zniszczenie Kraju. Walki z Sowietami nie chcemy prowadzić, ale nigdy nie zgodzimy się na inne życie, jak tylko w całkowicie suwerennym, niepodległym i sprawiedliwie urządzonym społecznie Państwie Polskim.

    Obecne zwycięstwo sowieckie nie kończy wojny. Nie wolno nam ani na chwilę tracić wiary, że wojna ta skończyć się może jedynie zwycięstwem jedynie słusznej Sprawy, tryumfem dobra nad złem, wolności nad niewolnictwem.

    Żołnierze Armii Krajowej !

    Daję Wam ostatni rozkaz. Dalszą swą pracę i działalność prowadźcie w duchu odzyskania pełnej niepodległości Państwa i ochrony ludności polskiej przed zagładą. Starajcie się być przewodnikami Narodu i realizatorami niepodległego Państwa Polskiego. W tym działaniu każdy z Was musi być dla siebie dowódcą. W przekonaniu, że rozkaz ten spełnicie, że zostaniecie na zawsze wierni tylko Polsce oraz by Wam ułatwić dalszą pracę – z upoważnienia Pana Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej zwalniam Was z przysięgi i rozwiązuję szeregi AK.

    W imieniu służby dziękuję Wam za dotychczasową ofiarną pracę.

    Wierzę głęboko, że zwycięży nasza Święta Sprawa, że spotkamy się w prawdziwie wolnej i demokratycznej Polsce.

    Niech żyje Wolna, Niepodległa, Szczęśliwa Polska.

    Dowódca Sił Zbrojnych w Kraju
    /-/ Niedźwiadek
    Gen. Bryg.
    M.p. 19 stycznia 1945

    Rozwiązanie Armii Krajowej
    1945-01-19

  • Armia Krajowa Obywatelska powstała 15 lutego 1945 r. z rozkazu ppłk. Władysława Liniarskiego „Mścisława”, komendanta Okręgu Białystok, który odmówił wykonania rozkazu wydanego przez gen. Leopolda Okulickiego „Niedźwiadka” z dnia 19 stycznia 1945 r., rozwiązującego Armię Krajową. Obszarem działania tej lokalnej formacji zbrojnej polskiego podziemia antykomunistycznego był teren województwa białostockiego oraz znajdujących się po wschodniej stronie granicy dawnych polskich powiatów wołkowyskiego i grodzieńskiego.

    Powstanie Armii Krajowej Obywatelskiej
    1945-02-15

  • 7 marca 1945 r. następuje przypadkowe aresztowanie przez NKWD gen. Emila Fieldorfa „Nila” zatrzymanego pod fałszywym nazwiskiem Walenty Gdanicki. Następnie zostaje on zesłany na Ural skąd powraca w dalszym ciągu nierozpoznany w październiku 1947 r.

    Pierwsze aresztowanie generała Emila Fieldorfa Nila
    1945-03-07

  • 26 marca 1945 roku Delegat Rządu na Kraj Jan Stanisław Jankowski, przewodniczący Rady Jedności Narodowej Kazimierz Pużak oraz gen. Leopold Okulicki zostali przez władze sowieckie podstępnie aresztowani i w grupie szesnastu czołowych działaczy Polski Podziemnej uwięzieni w Moskwie. Po tym aresztowaniu funkcję Głównego Delegata Rządu pełnił dyrektor departamentu spraw wewnętrznych Delegatury, Stefan Korboński, członek Stronnictwa Ludowego.

    Aresztowanie przez Sowietów 16 czołowych działaczy Polski Podziemnej
    1945-03-27

  • 7 maja 1945 r. oddział Narodowego Zjednoczenia Wojskowego dowodzony przez mjr. Franciszka Przysiężniaka „Ojca Jana” odparł ataki NKWD na wieś Kuryłówkę, zadając Sowietom duże straty. Nazajutrz, 8 maja – gdy świat zaczynał świętować zakończenie II wojny światowej – Sowieci zamordowali w odwecie ośmiu mieszkańców Kuryłówki i spalili zabudowania wsi.

    Bitwa pod Kuryłówką oddziału NZW w NKWD
    1945-05-27

  • Pokazowy proces polityczny 16 przywódców Polskiego Państwa Podziemnego, przeprowadzony w dniach 18–21 czerwca 1945 r. w Moskwie.

    Proces szesnastu przywódców Polskiego Państwa Podziemnego
    1945-06-18

  • Samorozwiązanie Rady Jedności Narodowej, a tym samym koniec działalności Polskiego Państwa Podziemnego. Jednak jednocześnie stwierdzono, że decyzja rozwiązania rady nie oznacza duchowej kapitulacji narodu.

    Samorozwiązanie Rady Jedności Narodowej, koniec działalności polskiego państwa podziemnego
    1945-07-01

  • 8 maja 1947 r. Witold Pilecki zostaje aresztowany. W śledztwie prowadzonym przez UB jest okrutnie torturowany.

    Aresztowanie Witolda Pileckiego przez UB
    1947-05-08

  • 3 marca 1948 r. w SR w Warszawie rozpoczyna się proces rtm. Witolda Pileckiego. W składzie sądu zasiadali: mjr Czesław Łapiński, prokurator oskarżający, ppłk. Jan Hryckowian, przewodniczący składu sędziowskiego, kpt. Józef Badecki, sędzia.

    Rozpoczęcie procesu rtm. Witolda Pileckiego
    1948-03-03

  • 15 maja 1948 r. Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie orzeka karę śmierci (zbrodnia sądowa) w stosunku do rtm. Witolda Pileckiego.

    Skazanie rtm. Witolda Poleckiego na karę śmierci
    1948-05-15

  • 25 maja 1948 r. o godz. 21.30 w warszawskim więzieniu na Mokotowie zostaje zamordowany rtm. Witold Pilecki poprzez wykonanie wyroku śmierci. W tył głowy strzela mu oprawca Piotr Śmietański (zwany „Katem z Mokotowa”). Przy zabójstwie obecni byli: mjr Stanisław Cypryszewski, Wiceprokurator Naczelnej Prokuratury WP, por. Ryszard Mońko, naczelnik więzienia mokotowskiego, por. dr Kazimierz Jezierski, lekarz, ks. kpt. Wincenty Martusiewicz.

    Mord sądowy na rtm. Witoldzie Pileckim
    1948-05-25

  • 10 listopada 1950 r. Urząd Bezpieczeństwa Publicznego aresztuje Gen. Augusta Emila Fieldorfa „Nila”. Generał pomimo tortur odmawia współpracy z UB. W sfingowanym komunistycznym procesie sądowym 16 kwietnia 1952 r. zostaje skazany na karę śmierci. W składzie orzekającym zasiadali: Maria Gurowska (sędzia), Michał Szymański (ławnik), Bolesław Malinowski (ławnik). 20 października 1952 r. Sąd Najwyższy w składzie Emil Merz, Gustaw Auscaler, Igor Andrejew zatwierdził wyrok. Rada Państwa nie skorzystała z prawa łaski, o którą wnioskowała rodzina Generała. Mord sądowy został wykonany 24 lutego 1953 r.

    Aresztowanie przez UB gen. Emila Fieldorfa
    1950-11-10

  • 1 marca 1951 r. w Warszawie, w więzieniu na Mokotowie zostaje zamordowany w wyniku wykonania zasądzonej kary śmierci strzałem w tył głowy ppłk. Łukasz Ciepliński.

    Mord sądowy na ppłk. Łukaszu Cieplińskim
    1951-03-10

  • 16 kwietnia 1952 r. Gen. August Emil Fieldorf „Nil” zostaje skazany w sfingowanym, komunistycznym procesie sądowym na karę śmierci. W składzie orzekającym zasiadali: Maria Gurowska (sędzia), Michał Szymański (ławnik), Bolesław Malinowski (ławnik).

    Skazanie gen. Emila Fieldorfa na karę śmierci
    1952-04-16

  • 20 października 1952 r. Sąd Najwyższy w składzie Emil Merz, Gustaw Auscaler, Igor Andrejew zatwierdził wyrok śmierci, na który w sfingowanym, komunistycznym procesie sądowym został skazany Gen. August Emil Fieldorf „Nil”. Tym samym pozwolono na morderstwo sądowe, którego dokonano 24 lutego 1953 r.

    Zatwierdzenie wyroku śmierci dla gen. Emila Fieldorfa
    1952-10-20

  • 24 lutego 1953 r. przy ul. Rakowickiej w Warszawie w więzieniu Warszawa-Mokotów o godz. 15.00 zostało dokonane morderstwo sądowe na gen. Auguście Emilu Fieldorfie „Nilu”.

    Mord sądowy na gen. Emilu Fieldofie
    1953-02-24

  • 21 października 1963 r. zostaje zabity w obławie przeprowadzonej prze funkcjonariuszy SB i ZOMO Józef Franczak ps. „Lalek” ostatni walczący, zakonspirowany żołnierz Polskiego Podziemia Niepodległościowego, który walczył o wolność od września 1939 r., najpierw z okupantem niemieckim, a następnie sowieckim. Obława miała miejsce we wsi Majdan Kozic Górnych położonej w województwie lubelskim, powiecie świdnickim, gminie Piaski.

    Śmierć ostatniego żołnierza Polskiego Podziemia Niepodległościowego
    1963-10-21

  • 27 lipca 2006 r. Prezydent Polski, Lech Kaczyński przyznaje pośmiertnie gen. Augustowi Emilowi Fieldorfowi ps. „Nil” najwyższe odznaczenie państwowe – Order Orła Białego.

    Order Orła Białego dla gen. Emila Fieldofa
    2006-07-27

  • 30 lipca 2006 r. Prezydent Polski, Lech Kaczyński przyznaje pośmiertnie rtm. Witoldowi Pileckiemu najwyższe odznaczenie państwowe – Order Orła Białego.

    Order Orła Białego dla rtm. Witolda Pileckiego
    2006-07-30

  • 3 maja 2007 r. Prezydent Polski, Lech Kaczyński przyznaje pośmiertnie ppłk. Łukaszowi Cieplińskiemu najwyższe odznaczenie państwowe – Order Orła Białego.

    Order Orła Białego dla ppłk. Łukasza Cieplińskiego
    2007-05-03

  • 17 marca 2008 r. Prezydent Polski, Lech Kaczyński przyznaje pośmiertnie Józefowi Franczakowi ps. „Lalek” Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski.

    Przyznanie Krzyża Komandorskiego Józefowi Franczakowi
    2008-03-17

  • Na wojskowych Powązkach w Warszawie, w Panteonie Żołnierzy Armii Krajowej, odbył się symboliczny pogrzeb majora Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki”, wybitnego dowódcy polowego wileńskiego okręgu AK, dowódcy 5. Wileńskiej Brygady AK, kawalera Virtuti Militari.

    Symboliczny pogrzeb majora ``Łupaszki``
    2008-06-30

  • W 2009 roku organizacje kombatanckie, skupione wokół Porozumienia Organizacji Kombatanckich i Niepodległościowych, reprezentującego takie organizacje jak: Zrzeszenie „Wolność i Niezawisłość”, Związek Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych, Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej, wsparte przez opolskie władze samorządowe, zwróciły się o ustalenie dnia 1 marca Dniem Żołnierzy Antykomunistycznego Podziemia. Inicjatywę ustawodawczą w zakresie uchwalenia nowego święta podjął w 2010 roku prezydent Lech Kaczyński. Uzasadnienie dołączone do projektu ustawy głosiło, że ustanowienie święta.

    Uzasadnienie projektu ustawy nie wyjaśnia, dlaczego na celebrowanie Narodowego Dnia Pamięci „Żołnierzy Wyklętych” wybrano dzień 1 marca. Pomysł ustanowienia święta w tym terminie wysunął ówczesny prezes Instytutu Pamięci Narodowej Janusz Kurtyka[4]. Tego dnia w 1951 roku w więzieniu mokotowskim wykonano wyrok śmierci na siedmiu członkach IV Zarządu Głównego Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”: Łukaszu Cieplińskim, Mieczysławie Kawalcu, Józefie Batorym, Adamie Lazarowiczu, Franciszku Błażeju, Karolu Chmielu i Józefie Rzepce – będących ostatnimi ogólnopolskimi koordynatorami „Walki o Wolność i Niezawisłość Polski z nową sowiecką okupacją”[19]. Jak wyjaśnił przedstawiciel wnioskodawcy na posiedzeniu Komisji, wybór daty był nieprzypadkowy także z tego powodu, że w ten sposób nawiązano do uchwały sejmowej z 2001 roku[15][3]. Inicjatorom powstania święta zależało szczególnie na ustanowieniu go przed 1 marca 2011 roku, aby pierwszymi obchodami uczcić 60. rocznicę zamordowania dowództwa WiN.

    Narodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”
    2011-03-11

  • Danuta Siedzikówna ps. „Inka” (ur. 3 września 1928 w Guszczewinie, zm. 28 sierpnia 1946 w Gdańsku) – sanitariuszka 4. szwadronu odtworzonej na Białostocczyźnie 5 Wileńskiej Brygady AK, w 1946 w 1 szwadronie Brygady działającym na Pomorzu, pośmiertnie mianowana podporucznikiem Wojska Polskiego.

    Feliks Selmanowicz ps. „Zagończyk”, nazwisko konspiracyjne: „Karol Szach” (ur. 6 czerwca 1904 w Wilnie, zm. 28 sierpnia 1946 w Gdańsku) – naczelnik II rejonu IV Okręgu Trockiego oraz dowódca drużyny Milicji Ludowej Pasa Neutralnego, sierżant Korpusu Ochrony Pogranicza, partyzant 3 Wileńskiej Brygady AK, zastępca dowódcy plutonu 5 Wileńskiej Brygady AK, dowódca 2 kompanii 4 Wileńskiej Brygady AK. 28 sierpnia 2016 awansowany pośmiertnie do stopnia podpułkownika.

    Uroczystości pogrzebowe Danuty Siedzikówny „Inki” i Feliksa Selmanowicza „Zagończyka”
    2016-08-27